🐟 Vissoort-gids

Steur herkennen: het levende fossiel van de Nederlandse rivieren

Alles over de zeldzame, streng beschermde steur: herkenning, leefwijze en hoe te handelen bij een onverwachte vangst.

De steur is een levend fossiel: een prehistorisch ogende bodemvis die al miljoenen jaren nauwelijks is veranderd. In Nederland is de steur tegenwoordig uiterst zeldzaam, en gerichte visserij op deze soort is niet gangbaar. Deze pagina is dan ook vooral bedoeld om je te helpen de steur te herkennen en te weten hoe je moet handelen bij een toevallige waarneming of vangst.

Hoe herken je steur?

Steur heeft een langgerekt, spoelvormig lichaam zonder schubben, maar met vijf rijen benige platen (schilden) langs het lichaam. De snuit is puntig en verlengd, met vier tastdraden (barbels) vlak voor een tandeloze, zuigende bek aan de onderzijde van de kop — hiermee voelt de vis de bodem af op zoek naar voedsel. De staartvin is asymmetrisch en doet denken aan die van een haai. Deze combinatie van kenmerken maakt steur, in tegenstelling tot de meeste andere soorten op deze site, vrijwel onmogelijk te verwarren met een andere Nederlandse zoetwatervis.

Steur onder water met de kenmerkende lange snuit en rijen beenplaten.

Welke soorten steur zijn er?

“Steur” is eigenlijk een verzamelnaam voor een hele familie vissen. De Europese steur (Acipenser sturio) was ooit de inheemse soort in de Rijn, maar is in het wild in West-Europa nagenoeg uitgestorven. Herintroductieprojecten gebruiken soms andere, verwante steurpopulaties om de soort weer te vestigen. Daarnaast worden er in Nederland af en toe steuren aangetroffen die afkomstig zijn uit siervijvers of aquacultuur en zijn ontsnapt naar open water — deze zijn niet per se hetzelfde als de oorspronkelijke, wilde Europese steur.

Waar komt steur voor?

Steur was van oorsprong inheems in de Rijn en de daarop aangesloten wateren, maar verdween in de loop van de twintigste eeuw vrijwel volledig door dammen, stuwen en watervervuiling — vergelijkbaar met wat er met de zalm gebeurde, maar met een nog kleinere resterende populatie. Dankzij herintroductieprojecten duikt er af en toe weer een steur op in de Rijn en aangrenzende wateren, maar dit blijft een uitzonderlijke waarneming.

Leefwijze en gedrag

Steur is een bodemvis die met zijn tastdraden naar voedsel zoekt op de rivierbodem: wormen, schaaldiertjes, insectenlarven en ander bodemleven, dat met de zuigende bek wordt opgenomen. Steur wordt bijzonder oud en groeit langzaam — de vis is pas na vele jaren geslachtsrijp. Die trage levenscyclus is precies waarom de soort zich zo moeizaam herstelt van overbevissing: een populatie die eenmaal sterk is afgenomen, heeft tientallen jaren nodig om weer op te bouwen.

Steur op de bodem van een rivier met een natuurlijke, stenige ondergrond.

Wanneer kun je steur tegenkomen?

Gezien de zeldzaamheid van de soort in Nederland bestaat er geen betrouwbaar, goed gedocumenteerd patroon voor het beste moment om een steur tegen te komen. Incidentele waarnemingen gebeuren doorgaans onbedoeld, tijdens het vissen op andere bodemvissen in de grote rivieren.

Aas en vistechnieken

Gerichte visserij op steur is in Nederland niet gangbaar en, gezien de beschermde status van de soort, doorgaans ook niet toegestaan. Incidentele vangsten gebeuren vrijwel altijd onbedoeld, bijvoorbeeld tijdens bodemvissen met worm of garnaal op andere grote rivierbewoners. Deze pagina is bewust niet bedoeld als praktische handleiding om gericht op steur te vissen.

Regels, bescherming en verantwoord omgaan met steur

Steur geldt in Nederland en Europa als een van de meest bedreigde vissoorten, met een beschermde status. Gerichte visserij op steur is niet toegestaan. Vang je onbedoeld een steur, zet de vis dan onmiddellijk en met de grootst mogelijke zorg terug in het water, met zo min mogelijk tijd buiten het water en zo min mogelijk hanteren. Meld de vangst indien mogelijk bij je hengelsportvereniging of Sportvisserij Nederland — dat soort waarnemingen is waardevol voor het monitoren van de herintroductieprojecten. Controleer voor de meest actuele regelgeving altijd de officiële informatie via Sportvisserij Nederland.

Bord langs het water met waarschuwing dat de steur een beschermde vissoort is.

Veelgestelde vragen

Mag ik een steur meenemen als ik er per ongeluk een vang?

Nee. Steur is een streng beschermde soort en moet bij onbedoelde vangst onmiddellijk en voorzichtig worden teruggezet.

Waarom is de steur zo zeldzaam geworden?

Dammen en stuwen blokkeerden de trekroutes naar paaigebieden, in combinatie met watervervuiling en overbevissing. Omdat steur pas na vele jaren geslachtsrijp wordt, herstelt de soort zich bovendien maar langzaam van zo’n sterke afname.

Kan een steur die ik zie ook uit een siervijver ontsnapt zijn?

Ja, dat komt voor. Niet elke steur die in open water wordt waargenomen is afkomstig van de wilde, oorspronkelijke populatie — sommige zijn ontsnapt uit vijvers of aquacultuur. Voor de juiste hantering en regelgeving maakt dit overigens geen verschil: behandel elke steur met dezelfde zorg.

Gerelateerde vissoorten

Steur wordt soms in één adem genoemd met meerval als grote, imposante bodembewoner van dezelfde rivieren, al zijn het qua uiterlijk en beschermingsstatus volledig verschillende vissen. Qua situatie is er meer overeenkomst met zalm: beide zijn zeldzame, streng beschermde soorten die afhankelijk zijn van dezelfde riviersystemen en herstelprojecten.

Let op: Steur is in Nederland een streng beschermde, zeer zeldzame soort. Gerichte visserij is niet toegestaan; bij onbedoelde vangst is onmiddellijk en voorzichtig terugzetten vereist. Controleer de actuele regelgeving via Sportvisserij Nederland. Controleer altijd de actuele regels voor jouw water via de VISplanner van Sportvisserij Nederland.

Benieuwd of de Steur nu bijt?

Zoek hieronder je locatie voor de actuele visscore, weersomstandigheden en vistips.